PLIKNA · พลิกหน้า

อ่านนิยายจีนแนวทำอาหารให้ถึงรส แกะฉากซาลาเปาตั้งแต่จีบแรกจนเปิดเข่ง

กองบรรณาธิการพลิกหน้า

ซาลาเปาจีบในเข่งไม้ไผ่และลูกที่แบ่งให้เห็นไส้
ซาลาเปาจีบในเข่งไม้ไผ่และลูกที่แบ่งให้เห็นไส้ · ภาพประกอบบทความ พลิกหน้า

เวลานางเอกนิยายจีนแนวทำอาหารยกฝาเข่งขึ้น คุณอยากเห็นอะไรก่อน ระหว่างซาลาเปาที่อยู่ข้างในกับสีหน้าของคนที่รอชิม? คนหนึ่งอ่านเพื่อจินตนาการถึงรสชาติ อีกคนอาจกำลังลุ้นว่าซาลาเปาลูกนั้นจะแบ่งพอสำหรับสองคนไหม ความสนุกของฉากครัวอยู่ตรงที่อาหารหนึ่งชิ้นตอบคำถามได้ทั้งคู่ บทความนี้ชวนอ่านแบบคนยืนข้างโต๊ะนวดแป้ง แล้วค่อยเดินอ้อมไปนั่งอีกฝั่งในฐานะคนกิน

ก่อนขนมจะอร่อย คนทำต้องตัดสินใจเรื่องอะไร

ลองนึกถึงก้อนแป้งขนาดพอดีอุ้งมือ พอแผ่ออกเป็นแผ่น คนห่อมีตัวเลือกทันที จะตักไส้มากให้ดูใจกว้าง หรือลดลงนิดเพื่อให้ปิดปากได้สนิท ถ้าคนสอนยืนอยู่ข้าง ๆ เขาจะยื่นมือไปช่วยหรือปล่อยให้คนห่อค้นเองว่าน้ำหนักเท่าไรพอดี คนเขียนที่เลือกเล่าเพียงจังหวะลังเลนี้ทำให้เราเห็นทั้งลักษณะของอาหารและนิสัยของคนสองคน โดยยังไม่ต้องบอกสักคำว่าใครเป็นคนใจร้อน

รอยจีบที่เบี้ยวมีเรื่องเล่า

ซาลาเปาหน้าตาไม่เหมือนกันทุกลูกเป็นโอกาสที่ดีของนิยาย สมมุติว่าลูกหนึ่งมีรอยจีบเบี้ยวไปด้านซ้าย เมื่อมันถูกหยิบออกจากเข่งในอีกหลายหน้าถัดมา เราจำได้ว่าเป็นฝีมือใคร ถ้าคนสอนเลือกลูกนั้นกินก่อนเด็กจะอาย เขากำลังให้กำลังใจผ่านการเลือกของตัวเอง ถ้าเด็กแอบเก็บไว้ให้คนที่บ้าน รอยเบี้ยวเดิมก็กลายเป็นสิ่งที่ใช้จดจำความภาคภูมิใจ รายละเอียดเล็ก ๆ จึงเดินทางไปกับอาหารได้ไกลกว่าคำบรรยายว่าอร่อยมาก

ฝึกอ่านมือแทนคำขยาย

ลองปิดคำว่าอร่อย หอม และนุ่มในใจ แล้วดูว่าประโยคที่เหลือยังทำให้คุณอยากชิมหรือไม่ บางทีแรงกดของนิ้วโป้งตอนแหวกแป้ง การที่ไส้ยังเกาะเป็นก้อนเมื่อแบ่งครึ่ง หรือมือที่ต้องสลับข้างถือเพราะร้อน บอกรสสัมผัสได้มากพอแล้ว ถ้าคุณอยากเห็นหน้าตาตอนแผ่แป้งและห่อจริง ๆ ลองดู ภาพและลำดับการห่อซาลาเปาไส้หมูของ King Arthur Baking แล้วกลับมาอ่านฉากเดิมอีกครั้ง คุณอาจเห็นการขยับมือที่ครั้งแรกอ่านข้ามไป

ช่วงที่ต้องรอคือช่วงที่ตัวละครมีเวลาพูดความจริง

พอวางขนมลงในเข่ง คนทำจะเปิดดูทุกวินาทีไม่ได้ ช่วงที่มือว่างแต่ใจยังเฝ้าเตาจึงเหมาะกับบทสนทนาที่ต่างจากตอนกำลังห่อ ลองนึกถึงคนสองคนที่มีเรื่องติดค้างกัน คนหนึ่งถามเรื่องหนี้ อีกคนเลี่ยงไปเติมน้ำชา ถ้าขนมสุกในประโยคถัดไปทันที คนถามอาจหมดโอกาสถามซ้ำ แต่ถ้ายังต้องรอ ทั้งสองต้องตัดสินใจว่าจะพูดอะไรกับความเงียบที่เหลืออยู่ เวลาของอาหารกลายเป็นเวลาของความสัมพันธ์

ใช้เสียงกับระยะห่างให้เห็นครัวทั้งห้อง

คนยืนข้างเตาได้ยินน้ำเดือด ส่วนคนเฝ้าหน้าร้านได้ยินลูกค้าถามว่าได้หรือยัง ผู้อ่านที่ได้ยินพร้อมกันทั้งสองเสียงจะเริ่มห่วงทั้งสองคน ความตึงเครียดเกิดขึ้นได้แม้ไม่มีผู้ร้ายและไม่มีเหตุใหญ่ เพียงรู้ว่าของข้างในต้องใช้เวลา ส่วนคนข้างนอกต้องไปให้ทันงาน เช้าวันที่คนขายรักษาเวลานัดได้จึงอาจมีน้ำหนักเท่าฉากชนะการประลองในนิยายอีกแนว

ลองอ่านสูตรหนึ่งครั้งเพื่อกลับมาอ่านนิยาย

ใน วิธีทำเปาจื่อไส้หมูของ The Woks of Life ลองดูรูปตั้งแต่แป้งยังเป็นก้อนจนวางขนมเรียง คนอ่านจะเห็นว่าคำว่าเตรียมซาลาเปาคำเดียวกินแรงมือกี่รอบ คราวหน้าเมื่อเจอประโยคว่านางเอกทำเพิ่มอีกหนึ่งเข่ง คุณอาจนึกถึงเวลาของคนแบ่งแป้ง คนห่อ และคนล้างที่รองนึ่งหลังปิดร้าน นี่คือความสุขอีกอย่างของการอ่านเรื่องอาหาร ยิ่งเห็นคนทำงานชัด คำขอบคุณของคนกินยิ่งมีความหมาย

อาหารจานเดียวกันมีความหมายต่างกันตามคนที่ได้กิน

ลูกค้าคนแรกอยากรู้ว่าของคุ้มราคาไหม เด็กที่นั่งรออยู่บ้านอาจอยากรู้เพียงว่าคนขายจำได้หรือเปล่าว่าตนชอบไส้อะไร ส่วนคนที่เคยกินซาลาเปาฝีมือคนซึ่งจากไปแล้ว อาจกัดเพียงคำเดียวแล้วหยุดนานจนคนขายคิดว่าของไม่อร่อย นิยายเปิดพื้นที่ให้เราอยู่กับความเข้าใจผิดสั้น ๆ นั้นได้ ก่อนเฉลยด้วยการที่เขาห่อครึ่งที่เหลืออย่างระมัดระวังเพื่อเอากลับบ้าน

อ่านการแบ่งอาหารเหมือนอ่านบทสนทนา

สมมุติมีซาลาเปาสามลูกกับคนสี่คน คนที่บอกว่าอิ่มแล้วอาจเพิ่งกินจริง ๆ หรืออาจเห็นว่าเด็กอีกคนยังไม่ได้ส่วนของตน สังเกตว่าเขามองใครก่อนพูด และใครเป็นคนฉีกของตัวเองแบ่งกลับไปให้ การรับน้ำใจบางทียากพอกับการให้ นิยายที่ยอมให้คนรับมีสิทธิ์เลือกจะทำให้ฉากแบ่งอาหารอบอุ่นขึ้น เพราะทุกคนยังมีศักดิ์ศรีและมีรสนิยมของตัวเอง

เปลี่ยนไส้หนึ่งอย่าง อารมณ์ของฉากก็เปลี่ยน

ลองดู ตัวอย่างการนำแป้งชนิดเดียวไปทำซาลาเปาหลายไส้ แล้วจินตนาการว่าคนสี่คนที่โต๊ะเลือกคนละลูก ใครหยิบของที่คุ้นเคย ใครแบ่งครึ่งเพื่อเทียบกัน ใครเก็บรสโปรดไว้คำสุดท้าย ผู้เขียนจึงมีวิธีเล่าความแตกต่างของคนโดยไม่ต้องแจกประวัติทีละคน และถ้าคนหนึ่งจำไส้โปรดของอีกคนได้ในตอนต่อมา เราจะเชื่อว่าระหว่างสองตอนนั้นเขาคงเฝ้าสังเกตอยู่จริง

หลังลูกค้ากลับไป ลองอยู่ดูตอนเก็บร้าน

คนกินจำคำแรก ส่วนคนทำมักจำสิ่งที่เหลืออยู่หลังมื้อ ถ้าลูกค้ากินไส้หมดแต่เหลือแป้งไว้ คนขายมีคำอธิบายได้หลายอย่าง เขาอาจคิดว่าแป้งหนาไป หรือคนกินอิ่มก่อน แต่ถ้าได้เห็นลูกค้าห่อแป้งกลับไปจิ้มน้ำแกงที่บ้าน คำตอบก็เปลี่ยนทันที ลองอ่านฉากเก็บโต๊ะด้วยความอยากรู้แบบเดียวกัน เศษอาหารที่เหลืออาจบอกความพอใจ ความเสียดาย หรือความจำเป็นที่คนขายมองไม่เห็นจากหลังเตา

ลองนึกต่อว่าถ้าคุณเป็นคนเก็บเข่ง จะบอกอะไรกับคนทำในเช้าวันถัดไป คำว่าเมื่อวานขายหมดคงทำให้ยิ้มได้ แต่คำว่าเด็กที่มากับยายเก็บลูกเล็กไว้กินตอนกลับบ้านอาจทำให้เขาตั้งใจปั้นลูกเล็กเพิ่มอีกสองลูก คนอ่านนิยายครัวจึงมีความสุขจากการเห็นร้านค่อย ๆ เปลี่ยนตามคนที่เข้ามาใช้ชีวิตอยู่ในนั้น และเมื่อร้านเปลี่ยนไป แม้กลิ่นแป้งตอนเปิดเข่งจะยังเหมือนเดิม ความรู้สึกของคนอ่านต่อซาลาเปาลูกเดิมก็อาจอบอุ่นขึ้นอีกนิด

ลองชิมสามตอนของเชฟซาลาเปาด้วยคำถามคนละข้อ

เปิด แป้งก้นไหกับความหวังลูกแรก แล้วถามว่าถ้าวันนี้มีแป้งจำกัด คุณจะกล้าแบ่งส่วนหนึ่งไว้ลองผิดลองถูกไหม เวลาอ่านฉากเริ่มต้นร้าน คนอ่านรู้ผลว่าข้างหน้ายังมีอีกหลายตอน แต่คนลงมือในครัวยังไม่รู้ ความน่าลุ้นอยู่ตรงระยะห่างนี้ บางครั้งการยอมใช้แป้งเพียงหยิบมือก็เป็นการตัดสินใจครั้งใหญ่ของวัน

ต่อด้วย คืนนี้แป้งต้องฟูให้ได้ แล้วดูว่าความหวังของคนทำเปลี่ยนไปอย่างไรเมื่อวันนี้มีคนอื่นรอกินด้วย ความผิดหวังเล็กน้อยในครัวส่วนตัวกับความผิดหวังหน้าร้านที่มีคนรอหนักคนละแบบ ส่วน อาหารหนึ่งจานมีคนกินอยู่ปลายทาง ชวนให้ลองยืนฝั่งผู้รับ ความอร่อยในความคิดของคนทำไปถึงมือคนกินครบไหม หรือเขาได้อะไรกลับไปมากกว่าที่คนขายตั้งใจให้

เมื่อปิดเล่ม ลองเลือกของกินธรรมดาที่คุณอยากซื้อฝากใครสักคน แล้วถามตัวเองว่าทำไมต้องเป็นชิ้นนั้น ถ้าคุณนึกถึงวิธีที่เขาชอบแบ่งครึ่ง เก็บไส้ที่ชอบไว้ท้ายสุด หรือเป่าอยู่นานก่อนกัด คุณก็น่าจะเข้าใจแล้วว่าเหตุใดนิยายจีนแนวทำอาหารจึงเล่าความรัก ความเกรงใจ และความคิดถึงได้ดีนัก ทั้งที่บนโต๊ะอาจมีเพียงเข่งว่างกับเศษแป้งติดอยู่ที่ปลายนิ้ว

แชร์ Facebookแชร์ LINE